اميد كاظمي

شكست درنيمه نهايي = رنگ لباس ؛ خرافات يا ...

از اولين شكست تيم ملي فوتبال ايران در مرحله نيمه نهايي جام ملتهاي آسيا، حدود 22 سال ميگذرد. در آن ديداركه دركشورسنگاپورانجام شد،ايران درحاليكه اكثردقايق بازي توپ وميدان رادراختيارداشت وباگل شاهرخ بياني،هافبك درخشان آنروزهاي كشورمان ازحريف پيش افتاده بود، دردقايق پاياني و با اشتباه شاهين بياني، دروازة خويش را  بازشده ديد.در وقت اضافي نيز گلي بثمر نرسيدودرضيافت بيرحم پنالتي ها، ضربة محمد پنجعلي،يكي ازبازيكنان ايراني تيم منتخب آسيا، را دروازه بان حريف مهار كردتا قسمت اول سريال دنباله دار «شكستهاي ايران در مرحله نيمه نهايي (باپيراهن سبز)» شكل بگيرد.مهمترين هنر تيم عربستان در آن سال،بازيخواني عالي دروازه بان آن تيم بود.او بجزضربة حميددرخشان،تمام پنالتيهاي مارا تشخيص داده وبهمان سمت شيرجه رفته بود.خوش شانسيهاي آن سال عربستان رانيزنبايدفراموش كرد ،آنهاحدوداً چهار بازي خودرا در دقايق 85 به بعد ، يا مساوي كرده يا برده بودند. اين بختك،چند بار ديگر نيز تكرار شد.قسمت دوم اين سريال رادردورة بعدي جام ملتها شاهد بوديم.ايران ،پس از بردن تيمهاي قطر و امارات ،مساوي با ژاپن وشكست تشريفاتي مقابل كرةجنوبي، پا به مسابقات نيمه نهايي گذاشت ودرحاليكه بجرأت ميتوان گفت بيش از60دقيقه به دروازة اين تيم حمله برد، با اشتباه مرتضي فنوني زاده ،مدافع مياني ما كه سرش را ازمقابل يك توپ سانترشده دزديده بود ، باعث شد توپ به سر ماجدعبدالله برخورد كرده و از پرش عابدزادة جوان نيز كاري برنيايد و ايران يك به صفر به حريفي ببازد كه در دقايق پاياني يك ضربة پنالتي را نيز توسط مهاجم گلزن خود،ازدست رفته ديد. در آن بازي، داور گل سالم مرتضي كرماني مقدم را بدون هيچ دليلي مردود اعلام كرد. درآن بازي نيز رنگ لباس ماسبز بود.دورة بعدي دركشور ژاپن، ايران عليرغم آغازي خوب درمقابل كرة شمالي، باشكست مقابل ميزبان ،ازرسيدن به جمع چهارتيم پاياني بازماند.اما سومين قسمت اين «سريال» در سال 1996 ودر كشور امارات رخ داد، آنجايي كه ايران يكبار و در مرحلة مقدماتي، سفيدپوشان عربستان را با سه گل شكست داده بود و در مرحلة «شوم نيمه نهايي» مجدداً واين بار با لاباس سبز به عربستاني رسيد كه «اين دفعه رنگ لباس خودراتغييرداده و سفيد پوشيده بود».حتي گل اول را هم خدادادعزيزي ،دقيقاً شبيه گل سالم كانيگياي آرژانتيني، بثمر رسانده وليكن مردود اعلام گرديد.تلاش تقريباً پاياپاي دو تيم و حتي اشتباه ؟!! جمال القندور ، داور مصري اين ديدار در اعلام پنالتي روي استيلي، كه بعدها بقيمت محروميتش تمام شد نتيجه نداد و نهايتاً در ضربات پنالتي ، هنگامي كه پس از هدر رفتن ضربة دايي، عابدزادة مصدوم توانست دو ضربة پنالتي تيم حريف را بگيرد و درحاليكه مي توانستيم در پنالتي پنجم، تمامي ناكاميهاي دوره هاي قبلي را بفراموشي بسپاريم، درعين ناباوري يزداني ضربه اش را به دستهاي الدعايه كوبيد تا خاكپور نيز درپنالتي بعدي ، جشن رسيدن به فينال عربستانيها را تكميل كند.

  بخش آخرين اين سريال، درسال 2004 و مقابل چين رخ داد. «ايران سبزپوش» درديدار نيمه نهايي،اين بار مقابل چين ميزبان،ابتدا براثراشتباه ناشيانة زارع،ده نفره شد وسپس اشتباه!؟ داور درندادن كارت قرمزبه بازيكن حريف،با عدم هدايت درست بازيكنان، توأم شد و درحاليكه درضربات پنالتي،بايك گل ازحريف پيش افتاديم، شوت محكم مبعلي وضربة بچگانة گل محمدي، رقيب را به ديدار نهايي فرستاد.درآن بازي نيز اگر كسي(مخصوصاً ازمربيان) دقت مي كرد، مي ديد كه دروازه بان حريف، درتمام پنالتيها به سمت چپ خود شيرجه رفته بود.

   وحال ما مانده ايم و هزاران اميدوآرزو،در برزخي ازدلهره و انبوهي ازخاطرات تلخ ادوارگذشته وتلخكاميهاي متفاوت پيشين. اميدوارانه در انتظار آن روز هستيم كه با گذاشتن نقطة پايان بر تمامي «سريالها» وتراژديهاي گذشته و البته با «پيروزي باهرلباسي»، پس ازحضوري متوسط درجام جهاني 2006 آلمان، جام دوست داشتني ملتهاي آسيا را بر فراز دستهاي دلاورمردان ملي پوشمان ببينيم.

اميد كاظمي

فوتبال، ضرورتي مقبول يا چالشي خشن  

    فوتبال ورزشي مهيج،دوست داشتني و پرطرفدارترين رشتة ورزشي است كه ازبدوظهورتاكنون توانسته   ميليونهانفررادرجهان مسحورزيبايي وجذابيت خودبنمايد.دست اندركاران اين رشتةورزشي دردنيا،درقالب مجموعه اي به نام «فيفا» گردهم آمده وبا ارائةنظرات واعمال برخي تغييرات،سعي درهرچه بهتروزيباترنمودن آن نموده اند.رشداين رشتةسحرانگيزآنچنان بودكه بسرعت به تمامي كشورهاوخانه هاي مردم واردشده وخيلي زودبه يكي ازعناصرغيرقابل انكاروجزء لاينفك زندگي آنان تبديل شد.برخوردطيف هاي مختلف دركشورهاي دنيا بافوتبال ومقبوليت آن متفاوت بود.تجار،ورزشكاران وبيشتر ازهمة اقتصاددانان ازديدخود،به اين مقوله نگريسته وبه حضوروچگونگي استفادة بهينه ترازآن پرداختند.آنچه كه مسلم است برخوردمنطقي بافوتبال واثرات آن دربمباران خبري وتبليغاتي،نمودخودرادردنياداشته است.آرژانتين كه احساسات وعواطف ملت خودرادرجنگ باانگليس،برسرجزاير«فالكلند» خدشه دارديد، باپيروزي استثنايي برتيم فوتبال اين كشورتمامي سرخوردگيهاي خودراجبران شده وغرورخودرابازيافته ميبيند.كشورهاي فقيرآفريقايي،پس ازقهرماني تيمهاي ملي شان،دررده هاي مختلف سني،مشكلات اقتصاديشان رامحوشده مي بينند.كشورمقروض وگرسنه اي چون برزيل ،باقهرماني درجام جهاني مصائب خودرابه بوتةفراموشي مي سپارد.اين مورددركشورما نيزنمودعيني داشته است.درجام جهاني98 فرانسه، پيروزي تاريخي وافتخارآفرين تيم كشورمان برآمريكا،موجبات غروروسربلندي ايران وايراني را،دردنيا فراهم آورد.

   بااين اوصاف،فوتبال ميتواندنقش غيرقابل انكاري درحيات سياسي وورزشي ماايفانمايد.عناصرقابل مشاهده درمستطيل سبز،بازيكنان،مربيان،داوران،گروه تصويربرداري،تبليغات دورزمين و...ودرخارج ازآن،درآمدحاصل ازفروش بليط،موادغذايي ونوشيدني،البسه،كلاه،توپ،پرچم،پلاكاردهاي ورزشي وخلاصه انواع واقسام بهره وريهاي ممكن قابل محاسبه اند.اينترميلان با فروش پيراهن شمارة9رونالدو،12ميليون دلارورئال مادريدبافروش موادخوراكي بانام زيدان،ميليونها دلارعايدي داشته است.كشورهاي غربي نيزعمدةفعاليت تبليغاتي خودرادرآسياوخصوصاًچين بنانهاده اند،چون اگردرازاي استفادةهرنفرچيني ازشكلاتي باآرم تبليغي،25سنت(يك چهارم دلار)سودداشته باشند،منفعتي حدودسيصدميليون دلارخواهندداشت.

    سواي تمام مسائل اقتصادي،پرداختن به بعدانساني وفرهنگي آن نيزضروري است.فوتبال مي تواندزيربناي الگوي رفتاري واخلاقي ورزشكاراني باشدكه ازايران به كشورهاي ديگرميروند.فوتبال ميتواندتريبوني براي معرفي انقلاب وتمدن چندين هزارسالة كشورمان باشد.بااين تفاسير،مسؤولين ميتوانندباتشكيل سازماني به نام«سازمان فوتبال» بابهره گيري ازتمامي امكانات ممكن،استفاده ازنظرات كارشناسان وصاحب نظران،الگوبرداري ازكشورهاي صاحب سبك،استفاده ازاينترنت وفوتبال علمي وبه روز،فراخوان پيشنهادات مردمي،سواي بدست آوردن عايدات مالي دراين زمينه و«گنجي» ناتمام(جذب وحفظ جوانان ونوجوانان) باعث شوندبجاي نفوذعوامل مخرب درون خانواده ها،نشاط ،سرزندگي،اميد و ورزش درميان مردم ماحضوري سبزوپرشورداشته باشد.